Sonnenborgh museum & sterrenwacht, Utrecht

Sonnenborgh - copyright Olwen HarkemaUtrecht ken ik al van regelmatige winkeluitstapjes in mijn kindertijd, en rond de eeuwwisseling kwam ik er een paar jaar vrijwel elke week, om mijn foto’s af te drukken in de droge doka van het UCK. Maar meestal kwam ik niet verder dan het directe centrum, en qua museumbezoek herinner ik me vooral het Spoorwegmuseum. Daar gingen we  toen ik jong was “elke oudejaarsdag” heen (in werkelijkheid was dat wellicht maar twee of drie keer).
Tegenwoordig bezoek ik de stad vooral voor Seats2Meet, in Hoog Catherijne. Hoewel dat een bijzonder prettige plek is, betekent dat wel dat je niet eens het station uit komt. Dus toen ik een aanbod kreeg om in Utrecht op huis en kat te passen, leek me dat een mooie kans om wat meer van de stad te ontdekken.

Dus op een zonnige dag al vroeg met de fiets op pad, proberen de zondagochtendfilm in het Louis Hartloopercomplex mee te pakken, maar die was al uitverkocht. Vervolgens aan de wandel door het Museumkwartier, een kijkje in de winkel van het Centraal Museum, maar dan herinner ik me dat je hier ook een bastion schijnt te kunnen bezichtigen. Dat bastion blijkt om de hoek te zijn, heet Sonnenborgh, en bij de kassa kom ik er pas achter dat het ook een sterrenwacht is!
Het is een beetje een gekke maar leuke plek: de deftige, prachtig gerestaureerde bibliotheek en sterrenwacht, afgewisseld met bordkartonnen wandjes met informatie over de tijd dat Sonnenborgh als verdedigingswerk gebouwd werd. Via een lichtloos gangetje kom je in een ruimte, slechts halfgevuld, waar de spullen te zien zijn die door de eeuwen heen onder het zand geraakt waren. Ook kun je hier luisteren naar het laden van een kanon, met een beetje doorwerken kon er wel zes keer per uur geschoten worden.

‘Serooskerke’ meteoriet - Sonnenborgh - copyright Olwen Harkema
‘Serooskerke’ meteoriet, in 2014 gestolen en in kleine stukjes teruggevonden

Zicht op de aarde
Via een kleine tentoonstelling over meteorieten beland ik bij één van de telescopen, de Lunt. Op zondag (hoe toepasselijk) mag je daarmee naar de zon kijken. Wel door allerlei filters uiteraard, want als je die weglaat kun je met de gecomprimeerde straal een lucifer laten ontbranden.
Ook fascinerend, de zon blijkt niet overal even snel om haar as te draaien. Rond de zonne-evenaar in ca. 25 dagen, bij de polen in ca. 35 dagen. Rara, hoe kan dat? In het geval van de aarde zou zo’n verschil natuurlijk onmogelijk zijn, maar aangezien de zon geheel uit gas bestaat, is dat verschil in beweging geen enkel probleem.

Nog meer weten over de sterrenhemel? Ik had geluk, er was nog een plekje vrij was voor een voorstelling in het opblaasbare planetarium. Jong en oud, iedereen hing aan de lippen van de verteller, vermoedelijk een lokale student, die ons meenam langs sterren, planeten, en sterrenbeelden, geprojecteerd op het dak van een soort reuzekoepeltent. Ook de aarde zelf kwam voorbij, minuscuul in vergelijking met de zon. En even kan ik me iets voorstellen van de ervaring van die maanreizigers, alweer zo’n vijftig jaar geleden. Hun grootste ontdekking bleek uiteindelijk niet de maan te zijn, maar het zicht op de aarde.

   It’s tiny out there…it’s inconsequential. It’s ironic that we had come to study the Moon and it was really discovering the Earth.  ~ Bill Anders, Apollo 8

www.sonnenborgh.nl

(4/400)

Voor een voorstelling in het planetarium moet je je vooraf opgeven via de website en bij de kassa een klein bedrag bijbetalen. Zie de agenda voor data, evenals voor de kinderkijkavonden in de sterrenwacht. Buiten de schoolvakanties gaat het planetarium o.a. bij scholen langs, ook daarover meer info op de website.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *